Rau muống

  • Rau muống (danh pháp hai phần: Ipomoea aquatica) là một loài thực vật nhiệt đới bán thủy sinh thuộc họ Bìm bìm (Convolvulaceae), là một loại rau ăn lá. Tại Việt Nam, nó là một loại rau rất phổ thông và rất được ưa chuộng.
  • Cây mọc bò, ở mặt nước hoặc trên cạn. Thân rỗng, dày, có rễ mắt, thường không có lông vào mùa nóng, và có lông vào mùa lạnh. Lá hình ba cạnh, đầu nhọn, đôi khi hẹp và dài. Hoa to, có màu trắng hay hồng tím, ống hoa tím nhạt, mọc từng 1-2 hoa trên một cuống. Quả nang tròn, đường kính 7–9 mm, chứa 4 hạt có lông màu hung, đường kính mỗi hạt khoảng 4 mm.
  • Ở Việt Nam, rau muống có hai loại trắng và tía, mỗi loại có đặc tính riêng. Cả hai loại đều có thể trồng trên cạn hoặc dưới nước. Thông thường thì người ta trồng rau muống trắng trên cạn; còn rau muống đỏ thường được trồng (hay mọc tự nhiên) dưới nước, nên tục gọi là rau muống đồng (hay rau muống ruộng)
  • Rau muống có 92% nước, 3,2% protit, 2,5% gluxit, 1% xenluloza, 1,3% tro. Hàm lượng muối khoáng cao: canxi, phốtpho, sắt. Vitamin có caroten, vitamin C, vitamin B1, vitamin PP, vitamin B2.

 

 

 

 

 

 

Phân bổ

  • Phân bố tự nhiên chính xác của loài này hiện chưa rõ do được trồng phổ biến khắp các vùng trên thế giới như ở các nước nhiệt đới châu Á, châu Phi và châu Đại dương.  Đặc biệt là dân miền Băc nước ta và vùng có rau muống Tiến Vua ngon nổi tiếng ở  làng Sen Chiểu (Phúc Thọ, Hà Nội)
  • Rau muống là loại rau khá thông dụng trong bữa ăn của người Việt, từ Bắc chí Nam, bởi đây là loại rau chứa khá nhiều các thành phần dinh dưỡng, lại chữa được nhiều bệnh như đái tháo đường, đắp vết loét do bệnh zona, cung cấp lượng sắt thiếu hụt rất lớn cho cơ thể… Bện cạnh đó, loại rau này rất dễ thích nghi với thời tiết.
  • Rau muống được trồng quanh năm, có khả năng thích hợp với nhiều loại đất khác nhau và sinh trưởng mạnh.
  • Ngày xưa rau muống thường được trồng trong ruộng, ao. Ngày nay nó có thể trồng phổ biến tại vườn hay các thùng xốp... của gia đình.

 

Chăm sóc

1. Thời vụ giống:
 - Thời vụ:
 + Gieo hạt tháng 2 đến tháng 3.
 + Cấy ruộng từ tháng 3 trở đi.
 + Thả bè từ tháng 3 đến tháng 8.
 - Giống: Phổ biến hiện nay có 2 giống rau muống đỏ và rau muống trắng.
 + Loại rau muốn trắng (dạng lá tròn hoặc dài) sinh trưởng mạnh trong vụ hè, đẻ khỏe thích hợp trồng trên cạn, chịu nóng hơn loại đỏ.
 + Loại rau muống đỏ (dạng lá tròn hoặc lá dài) sinh trưởng mạnh, khả năng chịu lạnh tốt hơn, đẻ kém hơn, ngọn vươn mạnh, thích hợp tren rau muống ruộng thấp trũng.
2. Làm đất trồng:
   - Rau muống có khả năng thích ứng rộng, thích hợp với nhiều loại đất.
   - Đất được cày bừa kỹ, vệ sinh đồng ruộng trước khi trồng.
   - Lên luống: rộng từ 1.2-1.3n, cao 12-15cm, mỗi nhóm khoảng cách 10-15cm.
   - Rau muống hạt khoảng cách hàng 20cm.
   - Rau muống ruộng làm từ đất như làm đất cấy lúa, chi thành băng ruộng 1.5-2m, khoảng cách trên băng 25x15cm.
  3. Trồng rau:
- Trồng trên cạn: Chọn giống ở giai đoạn bánh tẻ dài 20-25cm, đặt ngọn rau hơi xiên, lấp đất sâu 3-4 đốt, nén chặt và tưới nước đủ ẩm thường xuyên, lượng giống cần 200-300kg/sào.
- Nếu trồng bằng hạt, sau gieo hạt phải lấp kín hạt, tưới ẩm. Lượng giống càn 5-10g/m2 (nếu tỷ lệ hạt nảy mầm thấp tăng lên 10-12m2). - Trồng rau muống ruộng: chọn giống bánh tẻ dài 20-25cm, cây 2-3 ngọn/khóm. Lượng giống 200-300kg/sào.
  4. Phân bón:
- Tuyệt đối không dùng phân tưới, nước thải để tưới bón.
- Bón lót: Phân chuồng hoại mục 500-600kg/sào. Đạm ure 1-2kg/sào. Phân lân supe: 10-15kg/sào, phân kali 1-kg/sào.
- Bón thúc: sau khi bén rễ hoặc mầm mọc 4-5 lá lá thật, bón thúc lần 1 bằng phân đạm hoà loãng, cũng có thể phun phân bó lá, sau 7-10 ngày thúc tiếp lần 2 nhưng đậm đặc hơn. Sau mỗi lần thu hái bón từ: 1.5-2.5 kg ure/sào (tuỳ theo lứa hái và thời vụ) không bón đạm trong vòng 10 ngày trước khi thu hoạch.
5. Tưới nước và chăm sóc:
- Sử dụng nước sạch để tưới, không dùng nước ao tù, nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp để tưới cho rau.
-  Sau khi trồng hoặc gieo phải tưới nước thường xuyên.
-  Sau khi hái để lại 2-3 đốt sát gốc (để cao ra nhiều mầm yếu, năng suất không cao, để ngắn quá mầm mập năng suất thấp).
-  Thu bỏ là già, cây bệnh, nhặt bỏ cỏ.

6. Thu hoạch:
- Thời gian thu hoạch lần 1: sau 40 - 50 ngày gieo, người dân có thể thu cắt rau muống đợt đầu tiên hoặc khi rau muống đạt độ cao khoảng 35 - 40 cm. Thời gian thu hoạch lần2 là sau khi thu hoạch lần 1 và bón phân bổ sung khoảng 20 - 25 ngày.
- Trong điều kiện cây rau muống được chăm sóc tốt và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, người dân có thể  thu hoạch tối đa 5 - 6 đợt. Đất trồng rau muống sau khi thu hoạch nên được bón vôi bột nông nghiệp hoặc men vi sinh như EM, tricodemar để xử lý. Ngoài ra, đất cần được xới và để khoảng 2 - 3 ngày, sau đó thêm ít đất dinh dưỡng là có thể sử dụng lại.

Món ăn

- Rau muống xào tỏi

- Salad rau muống mầm thịt bò

- Canh vịt khoai sọ rau muống

- Nộm rau muống trộn tôm

Bệnh

+ Sâu ba ba: Thường gây hại trên các ruộng rau muống nước, ruộng có độ ẩm cao, hoặc rau muống bè. Phòng trừ phải diệt được cả sâu non và sâu trưởng thành, có thể sử dụng các loại thuốc Sherpa 20EC, Regent 80WG, Sumicidin 10EC.
+ Sâu khoang: Phát hiện sớm, bắt sâu bằng tay, ngắt ổ trứng và ổ sâu non mới nở. Khi cần thiết mới phun thuốc, có thể sử dụng Sherpa 20EC, thuốc thảo mộc HCĐ 25BTN, thuốc sinh học NPV. Thời gian cách ly tối thiểu là 7 ngày.
+ Sâu xanh: ít nhất gây hại. Khi cần phòng trừ có thể sử dụng các thuốc Sherpa 20EC, Cyperan 25EC, thuốc sinh học NPV.
+ Rầy xám: Thường hại nặng ở rau muống cạn, có thể phòng trừ bằng thuốc: Bassa 50ND, Cyperan 25EC... phun kỹ sau mỗi lần thu hoạch trên cả ruộng.
+ Khi sử dụng phải tuân theo đúng hướng dẫn trên nhãn bao bì của từng loại thuốc, thời gian cách ly 7-10 ngày.

Tác dụng y học

Tốt cho tim mạch, ngăn ngừa tiểu đường, điều trị thiếu máu hay tăng cường hệ miễn dịch là những lợi ích của rau muống có thể bạn chưa biết.
1. Giảm cholesterol
Rau muống là lựa chọn phù hợp cho những ai muốn giảm cân và lượng cholesterol tự nhiên. Một nghiên cứu được tiến hành trên chuột đã chứng minh rau muống còn giúp hạn chế triglycoside (chỉ số mỡ máu) .
2. Điều trị vàng da và các vấn đề về gan
Theo Medical Health Guide, rau muống được sử dụng trong y học cổ truyền Ấn Độ để điều trị vàng da và các vấn đề về gan. Một nghiên cứu đã chứng minh rằng loại rau này giúp chống lại các hóa chất gây hại và quá trình oxy hóa nhờ enzym giải độc, đồng thời loại bỏ các gốc tự do.
3. Điều trị thiếu máu
Sắt là khoáng chất quan trọng đối với cơ thể, đặc biệt là các tế bào máu đỏ. Vì vậy, hàm lượng sắt cao trong lá rau muống rất có lợi cho những người bị thiếu máu cũng như phụ nữ mang thai.
4. Điều trị chứng khó tiêu và táo bón
Do giàu chất xơ, rau muống giúp hỗ trợ và điều trị các chứng rối loạn tiêu hóa tự nhiên. Đặc tính nhuận tràng của loại rau này mang nhiều lợi ích cho những người bị chứng khó tiêu và táo bón. Thậm chí, nước luộc rau cũng có thể chữa các bệnh này. Ngoài ra, rau muống còn được sử dụng để điều trị nhiễm giun đường ruột rất hiệu quả.
5. Ngăn ngừa bệnh tiểu đường
Các nghiên cứu đã chứng minh rằng ăn rau muống thường xuyên kích thích phát triển các chất đề kháng chống lại bệnh tiểu đường. Đồng thời, nó cũng được sử dụng để điều trị đái tháo đường ở phụ nữ mang thai.
6. Bảo vệ tim
Rau muống chứa nhiều dinh dưỡng thiết yếu như vitamin A, C và beta-carotene. Chúng đóng vai trò quan trọng, giúp làm giảm các gốc tự do, chống oxy hóa cholesterol.
Bên cạnh đó, folate trong rau muống giúp chuyển đổi homocysteine, một loại hóa chất khi ở mức độ cao có khả năng gây đau tim hoặc đột quỵ.
Khoáng chất magiê trong rau muống giúp giảm huyết áp và ngăn ngừa bệnh tim.
7. Ngăn ngừa ung thư
Rau muống bao gồm 13 hợp chất chống oxy hóa khác nhau, thích hợp để phòng ngừa ung thư (trực tràng, dạ dày, vú, da). Các chất này có tác dụng loại bỏ các gốc tự do ra khỏi cơ thể, giúp thay đổi điều kiện sinh sôi của các tế bào ung thư và tăng cường môi trường tế bào tự nhiên. 
8. Có lợi cho mắt
Rau muống rất giàu carotenoid, vitamin A và lutein, những dưỡng chất cần thiết giúp bảo vệ đôi mắt. Nó cũng làm tăng nồng độ glutathione, hợp chất đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh đục thủy tinh thể.
9. Tăng cường miễn dịch
Ăn rau muống thường xuyên giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể, thúc đẩy xương phát triển, góp phần tăng cường sức khỏe bằng cách trung hòa và loại bỏ độc tố.
10. Lợi ích sức khỏe khác
Ngoài những lợi ích nêu trên, rau muống còn có hiệu quả trong điều trị đau bụng kinh, đau răng, chảy máu mũi… Nó cũng là loại thuốc an thần cho những người mất ngủ hoặc khó ngủ, thúc đẩy nôn trong trường hợp bị ngộ độc. Bên cạnh đó, bạn có thể hạ sốt bằng cách sử dụng thấm nước ép rau muống vào miếng gạc lạnh.

Giá trị kinh tế

Rau muống là loại cây dễ trồng, có thể trồng trên cạn hoặc dưới nước. Là loại cây thông dụng, được ưa thích trong các bữa ăn của người Việt. Hơn nữa giá trị dinh dưỡng của nó lại rất cao và có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe.
Cây rau muống dễ trồng, lại có thời gian sinh trưởng ngắn nhưng cho năng suất cao, có thể gieo trồng nhiều vụ trong năm, tận dụng được đất đai, thời tiết khí hậu, công lao động nông nhàn, quay vòng đồng vốn nhanh, có thể chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mang lại lợi nhuận cao so với một số cây trồng khác cũng trồng trên chân đất ấy. 
Sản xuất rau muống là ngành mang lại hiệu quả kinh tế cao. Giá trị sản xuất 1 ha rau gấp 2 - 3 lần một ha lúa.
Nông dân trồng rau muống có xu hướng tạo thu nhập cao hơn nông dân trồng cây khác vì năng suất và giá trị của cây rau cao hơn một cách đáng kể. Vì vậy đây là điều kiện thuận lợi để người nông dân đầu tư mở rộng diện tích trồng rau muống. 

Bình luận