Đậu bắp

Đậu bắp còn có các tên khác như mướp tây và gôm (danh pháp hai phần: Abelmoschus esculentus) là một loài thực vật có hoa có giá trị vì quả non ăn được. Loài này là cây một năm hoặc nhiều năm, cao tới 2,5 m. 

Thân cao khoảng 2m, có lông dài, ráp. Lá dài và rộng khoảng 10–20 cm, xẻ thùy chân vịt với 5–7 thùy, ráp, có lông ở cả 2 mặt lá, mép lá có răng cưa. 

Hoa đường kính 4–8 cm, với 5 cánh hoa màu trắng hay vàng, thường có các đốm đỏ hay tía tại phần gốc mỗi cánh hoa, có cuống mập, nhiều nhị. 

Quả hình thoi dài tới 20 cm, chứa nhiều hạt, hạt chứa 15 – 20% dầu. 
 
Nhiệt độ cần thiết cho quá trình sinh trưởng là trên 20°c.

Hạt nảy mầm 30 – 35°C. Nhiệt độ cao (trên 35°C) kéo dài thì thời gian ra hoa và số dốt cây tăng, năng suất giảm. Đậu bắp là cây có phản ứng vói độ dài ngày, mức mẫn cảm này phụ thuộc vào giống.

 

Phân bổ

Đậu bắp có nguồn gốc từ khu vực dọc theo sông Nile ở Bắc Phi và được phát hiện cách đây 3.500 năm ở Ethiopia. Người Ai Cập cổ đại nổi tiếng là “dân hâm mộ” của loại đậu duyên dáng này. Đậu bắp sau đó sang Mỹ qua con đường mua bán nô lệ. Từ Mỹ, đậu bắp lại tiếp tục cuộc hành trình đến Trung và Nam Mỹ, châu Âu, châu Á…

Đậu bắp là cây sống ở nhiệt đới và cận nhiệt đới. Mỗi năm có thể trồng 2 vụ cho năng suất cao. Ở Việt Nam, đậu bắp trồng nhiều ở miền Nam, có thể ra hoa cả mùa hè. Đậu bắp ưa đất thịt nhẹ, thịt nặng, giàu dinh dưỡng và thoát nước. 

Đậu bắp là một loại rau ăn quả, thân thảo,có thời gian sinh trưởng  ngắn, chúng được  trồng phổ biến tại niềm Nam, thích nghi vùng nhiệt đới nóng ẩm, có thể trồng được quanh năm, tuỳ theo vùng chúng ta bố trí mùa vụ thích hợp để cây sinh trưởng phát triển tốt, ít sâu bệnh. Năng suất bình quân từ 20 – 25 tấn/ha/vụ. Chúng cho thu nhập khá cao từ 60 – 100triệu đồng/ha/vụ.

Chăm sóc

1. Thời vụ

- Vụ Xuân: Gieo từ cuối tháng 2 đến tháng 3, thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 9. Nếu gieo muộn, cây sớm ra hoa, nhưng năng suất giảm dần.

- Vụ Thu-Đông: Gieo từ cuối tháng 7 đến tháng 8, thu hoạch quả từ tháng 9 đến tháng 1, đầu tháng 2.

2. Giống

Các giống hiện đang được sử dụng là:

+ Giống địa phương do Viện Khoa học nông nghiệp tuyển chọn (Phân viện miền Nam), giống DB1 do Viện nghiên cứu Rau 

- Quả chọn lọc.

+ Giống nhập nội từ Thái Lan và Đài Loan.

Lượng hạt giống cần từ 18-22 kg/ha.

3. Làm đất

Chọn loại đất cát pha, thịt nhẹ, hoặc đất thịt trung bình, pH từ 5,5-6,8. Đất phải bằng phẳng, dễ tưới và tiêu nước.

Đất cày bừa kỹ, làm sạch cỏ trước khi gieo.

Lên luống 1,4-1,5m, mặt luống rộng 1,1-1,2m, chiều cao luống 25-30cm.

4. Mật độ, khoảng cách

Gieo 2 hàng, khoảng cách 70-80cm x 40cm/cây; mật độ từ 3,2-3,5 cạn cây/ha.

5. Phân bón

Tuyệt đối không được dùng phân chuồng tươi, phân bắc tươi và nước phân tươi để bón hoặc tưới.

5.1. Liều lượng phân chuồng: Bón lót 15-20 tấn/ha, cũng có thể dùng phân hữu cơ sinh học hoặc phân rác chế biến thay thế phân chuồng với lượng bằng 1/3 lượng phân chuồng.

5.2. Liều lượng và phương pháp bón phân hoá học

- Bón thúc: chia 5 lần.

+ Lần 1: cây có 4-5 lá thật.

+ Lần 2: bắt đầu nở hoa.

+ Lần 3: thu quả đợt 1.

Sau đó, cứ cách 2 lứa hái lại tưới thúc (dùng nước phân mục để tưới dưỡng cây).

- Làm cỏ, xới vun 2 lần và kết hợp với bón thúc lần 1 và lần 2.

- Có thể dùng các dạng nitrat amôn hoặc sulfat amon thay cho urê, cloruakali thay cho kali sunphat hoặc dùng các dạng phân hỗn hợp, phức hợp NPK để bón với

liều nguyên chất tương ứng. Ngoài biện pháp bón vào đất, có thể phun qua lá các dung dịch dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng theo hướng dẫn sử dụng của hãng sản xuất.

- Chỉ được thu hoạch quả sau khi bón phân ít nhất 7-10 ngày.

6. Tưới nước

Sử dụng nguồn nước tưới sạch (nước sông, nước giếng khoan). Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước thải bị ô nhiễm, nước thải từ bệnh viện.

Cần thường xuyên giữ độ ẩm đất 80-85% trong suốt quá trình thu hái quả.

7. Thu hoạch

- Thu quả đúng tiêu chuẩn thương phẩm: dài 7-10cm (sau nở hoa 7-8 ngày).

- Trong quá trình thu hoạch, loại bỏ quả nhỏ, quả sâu, không đạt chất lượng sản phẩm.

Nếu thực hiện đầy đủ quy trình này, năng suất có thể đạt từ 18,0-26,0 tấn quả tươi/ha.

Món ăn

- Đậu bắp xào tôm 

- Đậu bắp luộc

- Đậu bắp tẩm bột chiên giòn

- Đậu bắp xào thịt

 

Bệnh

- Sâu hại

+ Sâu đục quả (Maruca testulalis): Phải phòng trừ sớm khi sâu chưa đục vào quả hoặc mới chớm đục vào quả, sử dụng các thuốc Sherpa 20 EC, Cyperan 25 EC, Sumicidin 10 EC.

+ Rệp (Aphis sp.): Phòng trừ bằng thuốc Karate 2,5 EC hoặc Sherpa 20 EC.

- Bệnh hại

+ Bệnh thán thư (Colletotrichum sp.): Phòng trừ bằng các loại thuốc Benlat 10 WP, Score 250 EC, Ridomil MZ 72 WWP, Derosal 50 SC.

+ Bệnh gỉ sắt (Ugomyces sp): Phòng trừ bằng thuốc Anvil 5 SC, Rovral 50 WWP, Score 250 EC.

Các loại thuốc khi sử dụng phải theo hướng dẫn trên nhãn bao bì của từng loại thuốc, thời gian cách ly ít nhất là 10 ngày.

Tác dụng y học

Đậu bắp rất giàu giá trị dinh dưỡng, nếu bạn bổ sung nó trong chế độ ăn uống hàng ngày thì chắc chắn sẽ nhận được những lợi ích tuyệt vời đến không ngờ như sau:

1. Giúp bạn cảm thấy no

Đậu bắp có chứa chất xơ giống như mướp nên có thể giúp bạn cảm thấy no lâu hơn. Khi ăn đậu bắp, bạn sẽ giảm được nguy cơ ăn vặt, nhất là ăn vặt vào bữa tối. Do vậy, bạn sẽ không phải lo đến khả năng ăn quá calo cho phép.

2. Tốt cho tiêu hóa

Một lần nữa chất xơ trong đậu bắp lại "ghi điểm". Với hàm lượng chất xơ cao, quá trình tiêu hóa của bạn cũng diễn ra thuận lợi hơn, bạn dễ dàng đi tiêu thường xuyên mà không bị táo bón. Điều này không chỉ giúp giữ cho trọng lượng của bạn ổn định mà còn làm cho bạn khỏe mạnh hơn.

3. Chứa ít calo

Bạn luôn muốn tìm kiếm những thực phẩm chứa ít calo để bổ sung vào bữa ăn của mình, vậy thì hãy chọn đậu bắp. Dù chứa ít calo nhưng nó vẫn giúp bạn thỏa mãn cơn đói, nhờ vayajbanj không lo bị tăng cân.

4. Tốt cho thận

Với tác dụng lợi tiểu, nếu ăn đậu bắp hàng ngày sẽ giúp cơ thể giải độc thân và giúp bạn giảm cân nhờ đào thải được một lượng nước dư thừa. Đây cũng là một "vũ khí" tuyệt vời mà bạn có thể sử dụng để loại bỏ tình trạng đầy hơi.

5. Giúp kiểm soát nồng độ cholesterol

Các pectin trong đậu bắp hoạt động như các chất làm giảm LDL cholesterol (cholesterol xấu), nhờ đó góp phần cải thiện chức năng tim.

6. Chống ung thư

Nhờ tính chất giàu chất chống oxy hóa, đậu bắp có thể cung cấp các hỗ trợ rất cần thiết cho các tế bào trong cuộc chiến đấu khỏi các gốc tự do - yếu tố có thể dẫn đến ung thư.

7. Tăng cường hệ thống miễn dịch

Các chất xơ trong đậu bắp giúp "nuôi" vi khuẩn khỏe mạnh, rất cần thiết trong đường ruột của chúng ta, nhờ đó xây dựng khả năng miễn dịch của cơ thể chống lại virus và nhiễm trùng rất hiệu quả.

8. Hỗ trợ khả năng sinh sản và sức khỏe khi mang thai

Hàm lượng folate trong đậu bắp cao là yếu tố đặc biệt quan trọng mà bạn nên cân nhắc khi muốn bổ sung vào chế độ ăn uống trước khi thụ thai vì nó "làm giảm tỉ lệ dị tật ống thần kinh ở con". Tương tự như vậy, ăn nhiều folate trong thai kỳ giúp hỗ trợ một người mẹ và em bé khỏe mạnh.

9. Giúp ổn định lượng đường trong máu

Hàm lượng chất xơ trong đậu bắp cũng chịu trách nhiệm về việc làm chậm tốc độ hấp thu đường trong đường tiêu hóa. Do vậy, loại thực phẩm này rất thân thiện với người bị bệnh tiểu đường.

10. Giúp giảm các triệu chứng hen suyễn

Trong đậu bắp có hàm lượng vitamin C rất cao mà loại vitamin này có liên quan đến khả năng giảm bớt các vấn đề về đường hô hấp như hen suyễn.

11. Tốt cho sức khỏe của mắt

Chất dinh dưỡng của đậu bắp như vitamin C và A có tác dụng trong việc giảm nguy cơ đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng.

12. Hỗ trợ xương chắc khỏe

Nhờ vitamin K và folate, đậu bắp cũng được coi là cứu tinh trong việc ngăn ngừa mất xương và chống đỡ bệnh loãng xương.

13. Tốt cho làn da

Hàm lượng vitamin C cao giúp sự phát triển và trẻ hóa tế bào da và collagen, mà đậu bắp lại giàu vitamin C. Vì vậy, không có lý do gì để phủ nhận tác dụng của đậu bắp trong việc giúp da trông mịn hơn, trẻ hơn và khỏe mạnh hơn.

Giá trị kinh tế

Cây đậu bắp là loại cây dân dã, trước đây người dân thường trồng quanh hàng rào lấy trái dùng làm thức ăn trong bữa cơm của gia đình. 

Gần đây, trước giá trị kinh tế cao mà đậu bắp mang lại, nhiều nông dân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích giống cây này.

Nhờ trồng đậu bắp, nhiều gia đình có thu nhập tương đối ổn định.
 
Đậu bắp là cây rau thuộc họ bông nên rất dễ trồng và bố trí thời vụ cũng không khắt khe (trồng được quanh năm).

Với năng suất trung bình 1,5 tấn quả/sào/vụ, trừ chi phí, lãi thu về khoảng 8,5 - 9 triệu đồng.

Đậu bắp cho thu hoạch thường xuyên và liên tục (trung bình ngày thu hái 1 lần). Tùy theo sự phát triển của cây mà người trồng có thể thu từ 10 - 30 kg/lần/ngày. 

 

Bình luận