Ổi

Ổi hay còn gọi Ổi ta, ổi cảnh (danh pháp khoa học: Psidium guajava) là loài cây ăn quả thường xanh lâu năm, thuộc họ Đào kim nương, có nguồn gốc từ Brasil được L. mô tả khoa học đầu tiên vào năm 1753.

Cây ổi nhỏ hơn cây vải, nhãn, cao nhiều nhất 10m, đường kính thân tối đa 30 cm. Những giống mới còn nhỏ và lùn hơn nữa.

Thân cây chắc, khỏe, ngắn vì phân cành sớm. Thân nhẵn nhụi rất ít bị sâu đục, vỏ già có thể tróc ra từng mảng phía dưới lại có một lượt vỏ mới cũng nhẵn, màu xám, hơi xanh. Cành non 4 cạnh, khi già mới tròn dần, lá đối xứng.

Hoa lưỡng tính, bầu hạ, mọc từng chùm 2, 3 chiếc, ít khi ở đầu cành mà thường ở nách lá, cánh 5, màu trắng, nhiều nhị vàng, hạt phấn nhỏ rất nhiều, phôi cũng nhiều. Ngoại hoa thụ phấn dễ dàng nhưng cũng có thể tự thụ phấn.

Quả to từ 4 – 5g đến 500 – 700 g gần tròn, dài thuôn hoặc hình chữ lê. Hạt nhiều, trộn giữa một khối thịt quả màu trắng, hồng, đỏ vàng. Từ khi thụ phấn đến khi quả chín khoảng 100 ngày.

Phân bổ

Họ Sim (Myrtaceae) có khoảng 3.000 loài, phân bổ trong 130-150 chi. Chúng phân bổ rộng khắp ở vùng nhiệt đới và ôn đới ấm áp trên thế giới.

Chi Ổi (Psidium) có nguồn gốc ở Trung và Nam Mỹ với khoảng 100 loài cây bụi. Trong đó có nhiều loài cây có quả ăn được và có giá trị kinh tế lớn.

Cây ổi (Psidium guajava) còn gọi là cây Ổi thường (Common guava) hay cây Ổi táo (Apple guava) là loài cây có chất lượng quả ngon nhất trong Chi Ổi, có nguồn gốc ở Trung Mỹ và vùng phụ cận (Mexico, vùng vịnh Caribbean, Trung và Nam Mỹ).

Cây ổi được giới thiệu đến vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới khắp thế giới kể từ khi Châu Âu chiếm đóng Châu Mỹ.

Hiện nay cây ổi được trồng nhiều ở các nước thuộc Châu Phi , Nam Á , Đông Nam Á , vùng Caribbean , cận nhiệt đới của Bắc Mỹ , và Úc.

Qua quá trình trồng trọt và chọn lọc giống, hiện nay các giống ổi cũng rất phong phú, đa dạng. Ngoài giống ổi thường (Psidium guajava) phổ biến khắp thế giới, còn có những giống ổi đặc biệt của địa phương như: ổi trâu, ổi bo, ổi xá lị có quả to nhưng kém thơm ngọt; ổi mỡ, ổi găng, ổi đào, ổi nghệ tuy quả nhỏ nhưng ngọt và rất thơm.

Ở Việt Nam cây ổi thường (Psidium guajava) được nhập vào trồng từ lúc nào không rõ và nó được phát triển trên khắp cả nước từ đồng bằng ven biển cho đến vùng núi có độ cao khoảng 1500 m trở xuống.

Ngày nay ngoài giống ổ ta bình thường, ở Việt nam còn trồng các giống ổ mới như ổ Xá lị nhập từ Trung Quốc và ổi không hạt được phổ biến gần đây nhờ công nghệ chọn giống hiện đại.

Chăm sóc

Chuẩn bị đất và hố trồng

Đất trồng cần được làm tơi xốp, thoáng, giữ nước tốt, tầng canh tác dày trên 50 cm; đặc biệt đất phù sa rất tốt cho cây ổi phát triển cho năng suất cao, quả ngon. Người trồng cần đào hố và bón lót trước khi trồng 3-4 tuần; hố có kích thước 50 x 50 x 50 cm (dài x rộng x sâu); mật độ trồng hàng cách hàng từ 2,5-3,0 m; cây cách cây từ 2,5 - 3,0, tương đương 1.400 - 1.500,0 cây/ha.

Kỹ thuật trồng cây

Trước khi trồng, người nông dân cần tỉa hết các mầm dại ở gốc (nếu có) sau đó tháo, bỏ các vật liệu quanh bầu; đặt cây vào giữa hố, lấp đất ngập gốc ghép 5-10 cm; cắm cọc buộc giữ cây khỏi bị gió rung,tưới ẩm ngay cho cây.

Để tạo tán, người dân nên thường xuyên cắt tỉa bỏ mầm dại từ gốc ghép; khi cành ghép dài 40-50 cm bấm ngọn cho ra các cành cấp 2 và tiếp tục như thế cho cây ra cành cấp 3; mỗi cây để 8-10 cành ra đều các phía cho tán đẹp.

Ngoài ra, cây ổi cần luôn đảm bảo độ ẩm, khi gặp mưa lớn phải tháo hết nước ngay. Điểm đặc biệt của loại cây này là mỗi chùm hoa sau khi đậu quả chỉ để lại 1 quả/chùm.

Cách chăm sóc cây ổi

Bón phân: Người chăm nên bón lót mỗi hố bón từ 5 kg phân chuồng hoai mục + 1 kg phân hữu cơ sinh học HVP 401B + 100g vi lượng HVP Oganic + 0,5-1,0 kg lân super + 100g đạm urea + 100g kali + 0,5 kg vôi, đảo đều với đất bột (khoảng 2/3 độ sâu hố), sau đó đặt cây và cho đất bột lên trên dày từ 10-15 cm.

Bón thúc: Sau khi trồng một tháng, người trồng cần bón từ 0,1 - 0,2 kg NPK (16 – 16 -8)/cây; sau đó mỗi tháng bón từ 0,1-0,2 kg/cây. Khi cây mang trái, người nông dân cần bón NPK (20 – 20 - 15) bón mỗi tháng 0,2 – 0,3 kgđến khi quả bắt đầu chín.

Sau khi trồng khoảng 10 ngày, người chăm bón có thể sử dụng HVP 6-4-4 K-HUMAT phun và tưới gốc 2 lần mỗi lần cách nhau 7 -10 ngày để giúp cây phục hồi nhanh sau trồng. Sau đó, người trồng nên phun HVP 1001.S (16-16-8) để cây ra nhiều nhánh và dưỡng lá. Sau trồng khoảng 6 – 12 tháng, tùy từng giống (lúc bấm ngọn để kích thích cây ra hoa) người nông dân nên phun HVP 1601 (10 – 50 - 10) 2 lần mỗi lần cánh nhau 7 – 10 ngày.

Trong thời kỳ cây ra nụ và chuẩn bị nở hoa, người chăm cây nên dùng HVP TĐT để tăng mật độ hoa và thúc đẩy trái to. Trong thời kỳ mang trái, để hạn chế rụng trái, cây cần được dùng HVP Siêu canxi siêu Bo và HVP 1001.S (6 – 20 – 20) phun 2 lần cách nhau 10 ngày để tăng trọng lượng trái. Cuối cùng, trước khi thu hoạch 20 ngày, người trồng cây nên phun HVP 1001.S (0 – 25 – 25) để tăng chất lượng trái thu hoạch.

Bệnh

Rầy mềm, rệp dính, rệp sáp, ruồi trái cây. Ở Mã lai còn có muỗi trà ( Teo Mosquitoes) nguy hiểm. Rầy rệp kiểm soát bằng Trebon, Applaud, Mip….1,5 – 2%.

Ruồi trái cây cần vệ sinh đồng ruộng, đặt bẩy, bao quả lại bằng bao nylon… khi trái 1,5 có đường kính từ 2,5 đến 3,8 cm người ta dùng bao nylon bọc quả lại, bao phải cắt góc dưới để tránh úng nước và bí hơi, bao màu trắng đục để tránh cháy nắng. Bao quả còn tránh được ruồi đục quả và làm quả đẹp mã hơn.

Bệnh tháng thư do Gloeosporium sp, Glomerella Psiddi, glomerella cingulât… biểu hiện các đốm tròn đen lõm sâu, sau đó các đốm liên kết với nhau tạo thành các đốm lớn trên cành làm chết khô, lá vặn vẹo, ngọn cành bị cháy. Kiểm soát bằng Bordeaux 1%, Copper Zinc, Benomyl, Mancozeb …2% phun định kỳ.

Tác dụng y học

Ngăn ngừa ung thư

Theo các nghiên cứu y học cho thấy thành phần chiết xuất từ lá ổi có thể giúp ngăn ngừa bệnh ung thư. Hơn nữa, ruột quả ổi cũng chứa chất lypocene cao, tác dụng chống ung thư. Folate trong ổi cũng giúp ngăn ngừa ung thư dạ dày.

Ngăn ngừa táo bón

Quả ổi có co chứa nhiều chất xơ nên có tác dụng phòng ngừa bệnh táo bón. Hạt của quả ổi cũng có tác dụng hiệu quả trong việc nhuận tràng và làm sạch hệ thống đường ruột.

Điều trị bệnh tiểu đường

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Ấn Độ, lá và quả ổi có khả năng giảm thiểu lượng đường gluco trong máu. Tuy nhiên, nếu ăn cả vỏ ổi sẽ không tốt cho lượng đường trong máu của bạn. Cách tốt nhất khi ăn ổi để điều trị bệnh tiểu đường là gọt bỏ vỏ.

Điều trị bệnh cao huyết áp

Quả ổi chứa chất hypoglycemic tự nhiên (bỏ vỏ) và giàu chất xơ. Ổi có tác dụng hạ huyết áp và cholesterol trong máu. Do đó, ổi rất có ích đối với những người có nguy cơ mắc bệnh tim và cao huyết áp.

Giảm đau, chống viêm

Quả ổi chứa chất làm se rất tốt, các chất này mang tính kiềm tự nhiên nên có thể giúp kháng khuẩn, tẩy uế.

Phòng táo bón

Chất làm se trong ổi cũng giúp ích cho dạ dày, phòng ngừa bệnh tiêu chảy. Hơn nữa, còn ngăn cản sự phát triển của vi khuẩn và chống tiết dịch ở ruột, giúp ngăn ngừa và chữa chứng kiết lỵ. Nhờ trong ổi chứa nguồn chất xơ cao. Đặc biệt hạt ổi cho tác dụng nhuận tràng.

Phòng cảm lạnh

Một ly nước ép ổi tươi có thể giúp bạn giảm các triệu chứng cảm lạnh như giảm ho, tẩy đàm, thông đường hô hấp do trong ổi chứa nguồn vitamin C cao, các chất chống oxy hóa và điện giải…

Giảm ho

Nước ép trái ổi hoặc nước sắc lá ổi rất có lợi trong việc làm giảm ho, trị cảm, đồng thời có tác dụng “dọn dẹp” hệ hô hấp. Thịt quả ổi chứa rất nhiều vitamin và sắt, nhờ đó có tác dụng ngăn ngừa bệnh cảm và các trường hợp bị nhiễm siêu vi.

Đẹp da

Chất làm se của quả ổi sẽ cân bằng cách cấu tạo da và làm khít vùng da bị trầy, giúp cải thiện cấu trúc da và ngăn ngừa những bệnh về da. Thêm vào đó, ổi chứa nhiều vitamin A, các vitamin nhóm B, vitamin C và potassium có tác dụng như chất chống ô xy hóa giúp da khỏe mạnh và hạn chế vết nhăn.. Bạn có thể hưởng thụ những lợi ích này bằng cách ăn ổi hoặc rửa da bằng dịch sắc của trái ổi hoặc lá ổi (ổi non có tác dụng tốt hơn).

Giảm cân

Ổi cũng có lợi ích trong việc giảm cân vì chứa nhiều chất xơ, vitamin và các khoáng chất. Điều này có nghĩa là những ai muốn giảm cân không phải lo lắng lượng chất dinh dưỡng hấp thụ vào cơ thể bị thiếu hụt khi ăn ổi. Ổi không có cholesterol và ít carbohydrates có thể mang lại cho bạn cảm giác no.

Giá trị kinh tế

Cây ổi dễ trồng, không kén đất, ít sâu bệnh, trồng sau 2 năm đã cho thu hoạch. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, cây ổi ra hoa và cho quả quanh năm, nhưng ra hoa rộ và cho thu hoạch nhiều vào tháng 5, 6 và tháng 10 hàng năm. So với các loại cây ăn quả khác, cây ổi lai đang chiếm ưu thế về năng suất và giá trị kinh tế mà nó mang lại.

Phân loại

- Ổi xá lỵ nghệ: ruột trắng, được trồng nhiều ở ĐBSCL, nay được đem đi trồng ở nhiều nơi. Trái to, cơm giòn, ít hột. Có loại da lán và da sần, dạng trái dài và trái tròn. Nặng trung bình 477, trái tròn cao 7 cm, đường kín 5,2 cm nặng trung bình 3,16g, những trái lớn đạt mức 500g.

- Các giống địa phương:

+ Ổi trâu (trái to khoảng 150g, ổi sẻ (trái nhỏ độ 50-70g) ruột hồng, vị chua ngọt và thơm.
+ Ổi ruột hồng: cây rất sai quả, mau cho quả, quả to, thịt hồng, nhiều hột.

- Các giống ổi nhập nội:

+ Ổi không hạt của Malaysia thường có hình hơi dẹp và lệch đầu quả lõm sâu để có trái cần chăm sóc tốt. Thịt quả mềm, giòn ngọt.
+ Ổi xá lỵ nghệ không hột: dạng quả dài, da láng, thịt mềm, ngon, giống có triển vọng đang được nhân giống.
+ Ổi vỏ đỏ và ruột đỏ ngoài việc làm kiểng, quả còn ăn được.
Trong sản xuất có hai kiểu nhân giống phổ biến là triết cành và ghép đọt. Cây sẽ xho quả vài tháng sau trồng.
+ Ổi không hạt TN1: quả dài, da láng, thịt mềm.
+Giống ổi lá tím, trái tím.

Bình luận